آويشن شيرازي

نویسنده : سید عباس هاشمی
تاریخ انتشار : 1398/01/28
دسته بندی ها : بیمارستان

آويشن شيرازي

يکي از راه هاي مبارزه با باکتري ها استفاده از داروهاي گياهي به جاي آنتي بيوتيک ها است. از گياهان مورد توجه مي توان به آويشن شيرازي اشاره کرد. برگ هاي خشک گياه در صنايع غذايي به عنوان نگهدارنده و همچنين به دليل طعم مطلوب آن مورد استفاده قرار مي گيرد(1). عصاره آويشن شيرازي ايمني ذاتي را محدود مي کند (2) و جلوي رشد بعضي از ميکروارگانيسم ها مانند قارچها و باکتري ها را مي گيرد (3) استفاده از افزودني هاي طبيعي به عنوان تركيبات ضدباكتريايي، راه حلي مناسب جهت كنترل باكتر يهاي بيماري زا و افزايش مدت ماندگاري مواد غذايي فر آوري شده مي باشد كه باعث كاهش خطرات بهداشتي و ضررهاي اقتصادي ناشي از رشد ميكروارگانيس مهاي با منشاء غذايي مي شود [ 4

آويشن شيرازي (در ايران) به عنوان طعم دهنده در بسياري از مواد غذايي در ايران به كار رفته و واجد ت أثيرات ضدعفوني كنندگي، آنت يميكربي و آنتي اكسيداني مي باشد [4

آويشن شيرازي، گياهي درختچه اي و متعلق به تيره نعناعيان است که به طور سنتي به عنوان افزودني و چاشن ي در مواد غذا يي استفاده مي شود . اسانس آروماتيک اين گياه، به دليل داشتن ترکيبات منوترپني فنلي، يکي از مؤثرترين اسانس هاي گياهي با خاص يت آنتي اکسيداني و ضد ميکروبي به شمار مي رود( 5). تيمول يکي از مهم ترين ترک يبات منوترپن ي اکسيژنه با خاص يت ضد باکتر يايي و ضد قارچي و جلوگيري کننده از رشد و توليد مايکوتوکسين است که در اسانس آو يشن،تعداد زيادي از گياهان يافت مي شود( 6 امروزه با توجه به عوارض داروهاي شيميايي، استفاده از گياهان دارويي در درمان بيماري ها، توجه محققين را به خود معطوف كرده است. يكي از اين گياهان دارويي، آويشن شيرازي ميباشد. آويشن شيرازي گياهي از خانوادة نعنائيانLabiatae  و با نام علمي Zataria Multiflora مي باشد. مواد موثرة اسانس آويشن تيمول و كارواكرول است [ 7 ].

در طب سنتي براي گياه آويشن خواص گوناگوني ذكر شده است، از جمله اينكه آويشن در هضم مددكار است و شربت آن سوء هاضمه را از بين مي برد [ 8 ]. بررسي آثار اطباء قديم نشان م يدهد كه مواد موثر گياه آويشن در درمان تشنج، بيماري هاي تنفسي، اسپاسم عضلات صاف و نفخ مفيد واقع مي شود [ 9 ]. از شايع ترين اثرات گياه آويشن اثر ضداسپاسم آن در عضلات صاف و هم چنين خاصيت آنتي ميكروبيال آن مي باشد [ 10 ].

ضد درد و ضد اسپاسم

در يك مطالعة تجربي دو سويه كور. اثر آويشن در درمان دردهاي ناشي از سندرم رودة تحريك پذير IBS () بررسي شد. نتايج پژوهش نشان داد كه اسانس آويشن 2 درصد در مقايسه با اسانس آويشن 1 درصد ، 3 درصد ، 4 درصد و پلاسبو، بيشترين تاثير را در بهبودي بيماران مبتلا به در دهاي ناشي از سندرم رودة تحريك پذير دارد  11(

جستجوهاي به عمل آمده نشان داد كه تحقيق جامع  فارماكولوژي و كلينيكي بر روي اين گياه به دليل مهجور بودن آن در غرب صورت نگرفته است . اين گياه بومي ايران بوده و اسانس آن شباهت زيادي با Thyme Oil اروپا دارد ، كه اثرات آنتي اسپاسموديك و ضدنفخ آن به اثبات رسيده است [ 12

مطالعة اثر آويشن بر عضلات صاف ناي خوك ، اثرات ضداسپاسم و ضدپروستاگلاندين F2α را در آويشن تاييد كردند [ 13 ]. . نتايج تحقيق نشان داد كه اين اسانس به خوبي انقباضات ناشي از پلاريزاسيون سلولي را مهار كرده و بدين ترتيب توانايي مهار اسپاسم با منشأهاي مختلف را دارد [ 11 (

همان طور كه گفته شد در ديسمنورة اوليه، انقباضات عضلات صاف رحم كه توسط پروستاگلاندين ها القاء شده اند، سبب به وجود آمدن دردهاي كوليكي، اسپاسموديك و مشابه زايمان در قسمت تحتاني شكم و پشت مي شوند. اين انقباضات ممكن است چندين دقيقه به طول انجامند و فشارهاي داخل رحمي بالاتر از 60 ميلي متر جيوه را به وجود آورند [ 14]. بنابر اين به نظر مي رسد كه اثرات آنتي اسپاسموديك آويشن توجيهي براي كاهش درد، در بيماران مبتلا به ديسمنورة اوليه باشد. خاصيت آنتي اسپاسموديك اين گياه را به تركيبات فنلي آن نسبت مي دهند كه قسمت عمدة آن تيمول مي باشد [ 15( بنابراين احتمال دارد كه اثر ضد اسپاسم آن در درمان ديسمنوره  بيشتر مربوط به تيمول باشد، هر چند كه اين مسأله نياز به بررسي هاي بيشتري دارد.

ماده فلانوييد گياه آويشن انقباضات ناشي از دپلاريزاسيون سلولي را به خوبي مهار مي كند و باعث بلوك كانال كلسيم ميشود [ 16 مطالعة انجام شده بر روي موش ها و رت ها نشان داد كه عصارة گياه آويشن شيرازي داراي اثرات ضددرد و ضد التهاب (حاد و مزمن) مي باشد [ 17

آثار ضد دردي عصارة آبي و اسانس گياه آويشن شيرازي نشان داده شده است [ 18 )رمضاني و همكارانش، با بررسي اثرات ضددردي فراكسيون هاي برگ گياه آويشن شيرازي بر روي مو ش ها ، به اين نتيجه رسيدند كه آويشن احتمالاً از طريق تاثير بر روي گيرنده هاي اپيوئيد، مهار آزادسازي پروستاگلاندين و هم چنين اثر مستقيم بر گيرنده هاي درد اثر خود را اعمال مي نمايد [ 19

غريب ناصري و همكارانش با بررسي اثرات ضد انقباضي عصارة برگ آويشن شيرازي را بر رحم موش صحرايي نشان دادند كه تاثير عصارة آبي آويشن بر انقباض رحم، در نتيجة وجود مواد آگونيستي آدرنرژيك، آنتي كولينرژيك و اوپيوئيدي در عصاره نبوده و احتمالاً عصاره تاثير مهاري خود ر ا از طريق انسداد كانال هاي كلسيمي وابسته به ولتاژ و نيز مهار رهايش كلسيم از منابع درون سلولي اعمال م ي كند [ 20 ]. بنابراين مطالعات فوق، اثرات ضد درد و ضد اسپاسم گياه آويشن شيرازي را كه در طب سنتي به آنها اشاره شده، تاييد مي نمايند.

ضد میکروبی

بر اساس مطالعات قبلي مشخص شده است که عصاره آويشن شيرازي مي تواند از رشد انتروهموراژيک E. Coli گونه هاي سالمونلا و شيگلا  استافيلوکوکوس اورئوس  کلبسيلا انتروکوکوس جلوگيري به عمل آورد.(21-30)

همچنين سودوموناس ائروژنوزا اسينتوباکتر باومني، آلکاليژنز و کريزئوباکتريوم مننگوسپتيکوم در گروه باکتري هاي گرم منفي غيرتخميري  نيز توسط اين عصاره ممانعت از رشد مي شوند.(29,31)

درسال 2002 مطالعات دادکه اسانسگیاه آویشن بر روي انترو هموراژیک اشریشیا کلی اثر بازدارندگی دارد. از بین ترکیبات اسانس بکار رفته تیمول و کارواکرول به عنوان عوامل مؤثر نام برده شده است واین عوامل بر روي باکتري هاي گرم مثبت و گرم منفی اثر دارند ( 32 ).

به طو ركلي هرچه مقادير مواد فنوليك در اسانس بالاتر باشد، خواص آنتي باكتريال آن عليه پاتوژ نهاي غذايي بيشتر خواهد بود. فعاليت ضدميكروبي گونه هاي مختلف گياه آويشن مربوط به وجود تركيبات فنوليك آن مانند كارواكرول و تيمول .[ و سپس لينالول و پاراسمين است [ 5،33

احتمالاً مكانيسم اثر اين تركيبات فنولي شامل موارد زير است: اختلال در عملكرد غشاي سيتوپلاسمي، برهم زدن نيروي حركت پروتوني و جريان الكتريكي، انعقاد محتويات سلولي [ 34،35 ]. ممانعت ازتوليد و فعاليت توكسين ها به وسيله اسانس هاي گياهي مي تواند به طور غيرمستقيم در نتيجه اختلال در عملكرد يك سري از فاكتورها از قبيل رونوشت بر داري و ترجمه و يا غير فعال نمودن مستقيم توكسين ها صورت پذيرد . اين خاصيت طبيعي چندگانه اسانس هاي گياهي آنها را نسبت به بسياري از مواد ضدميكروبي رايج كه تنها بر يك مكان هدف تأثير مي گذارند، ارجح مي سازد. از طرف ديگر طبيعي بودن اسانس هاي گياهي باعث شده كه مصرف كنندگان آنها را به مواد ضدميكروبي شيميايي و سنتتيك ترجيح دهند [ 36

تا كنون بررسي هاي زيادي در مورد اثر سينرژيستي اجزاي مختلف اسانس هاي گياهي در مواد غذايي مختلف جهت افزايش قدرت ضد ميكروبي آنها انجام شده است به طور مثال تأثير ضدميكروبي توأم دو جزء كارواكرول و تيمول موجود در اسانس آويشن شيرازي بيش از تأثير هريك از آنها به تنهايي گزارش شده است(34,37,38)

اثر ضد ميكروبي عصاره آويشن شيرازي و سماق را عليه باكتري هاي باسيلوس سرئوس، تافيلوكوكوس اورئوس، اشرشياكلي و سالمونلا تيفي بررسي شد(39) اثر روغن هاي فرار چند گياه (آويشن، ترخون، پونه، نعناع و زيره) را عليه استافيلوكوكوس اورئوس واشرشياكلي مورد بررسي قرار گرفت ونشان داده شد كه تركيبات مذكور اثر ضد ميكروبي قابل قبولي دارند. در مطالعه آنها مشخص شد كه بيشترين اثر را عصاره گياه آويشن شيرازي بر روي باكتر يهاي مذكور دارد(40)  اثر ضد ميكروبي اسانس آويشن شيرازي عليه باكتري استافيلوكوكوس اورئوس و سالمونلا تيفي موريوم را بررسي شد و به اين نتيجه رسيدند كه با افزايش غلظت اين اسانس، لگاريتم تعداد باكتري هاي مورد مطالعه در شرايط يكسان كاهش مي يابد.(41)

در سال 2003 عثمان سانگليك نشان داد كه اسانس گياه آويشن بر روي باكتري هاي اشريشياكلي، سودوموناس آئروژينوزا و استافيلوكوكوس اورئوس اثرات بازدارندگي دارد. همچنين در سال 2002 طي تحقيقي ان ساينگ 1 به بررسي خواص بازدارندگي اسانس آويشن بر روي انتروهموراژيك .[ اشريشيا كلي 2 پرداخت [ 42،32

توليد مثل

مطالعات جديد نشان مي دهند كه گياهان دارويي مي توانند روي همة ارگان ها وسيستم هاي بدن از جمله سيستم توليد مثل اثر بگذارند [ 43 عصارة بعضي از گياهان مي توانند اثر خود را طي دوران بارداري و يا حين زايمان نشان دهند كه اين موضوع بيانگر اهميت رژيم غذايي مادران در دوران بارداري است [ 44 گزارش شده است كه تيمول موجود در آويشن فعاليت ضد تجمعي داشته و قوياً از چسبندگي پلاكت ها جلو گيري مي كند و مي تواند در پيشگيري از ترومبوز واترو اسكلروز موثر باشد [ 45]. مصرف زياد آويشن داراي آثار توكسيك فراوان بوده و موجب اختلال در نظم دوران قاعدگي مي شود و لذا با وجود اينكه مصرف آن در زمان بارداري و شيردهي با غلظت هاي معمولي محدوديتي ندارد، مقادير زياد آن به خصوص در دوران بارداري نبايد مصرف شود [ 46،47 ].

ثلث دوم بارداري كه طي آن اكثر اندام ها تشكيل مي شوند، مهم ترين مرحله از دوران باروري است و مواد آسيب رسان در اين دوره زماني مي توانند باعث سقط و يا به همين دليل اكثر ، ناقص الخلقه شدن جنين شوند [ 49.48, ]

محققين بررسي اثر عوامل مختلف از جمله عصاره گياهان را در اين زمان از بارداري مورد بررسي قرار مي دهند 50،51،52 ].

در بررسي كه توسط دمارسكِي Domarackyو همكارانش بر روي اثر عصاره ي چند گياه همچون مريم گلي Saliva officinalis، آويشن Thymeو مرزنگوش Oreganoبر رشد و تكامل جنين موش ها پيش از لانه گزيني انجام شد، به اين نتيجه رسيدند كه هي چكدام از گياهان مورد استفاده (كه به رژيم غذايي مادر اضافه شده بودند ) اثري بر رشد و تكامل جنين ها نداشتند [ 53 ].



6 7

مقالات پیشنهادی

بیهوشی عمومی

بیهوشی عمومی برای انجام اعمال جراحی روی اندام ها در بیمارانی که سابقه بیماری های قلبی عروقی و سایر بیماری های سیستمیک دارند.

تنگی کانال نخاعی و اسپوندیلولیستزیس

تنگی کانال نخاعی و اسپوندیلولیستزیس

کُزاز

کُزاز

خونریزی گوارشی

خونریزی گوارشی

بی اختیاری ادراری

بی اختیاری ادراری

تب مالت

تب مالت

ریفلاکس

ریفلاکس

بيماري هاي كليوي

بيماري هاي كليوي

هپاتیت

هپاتیت

فتق

فتق

تیروئید

تیروئید

آويشن شيرازي

آويشن شيرازي

دیدگاه های ارزشمند شما
هادی
5 ساعت پیش

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

هادی
5 ساعت پیش

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.